La Chanson de la Croisade Albigeoise

La Chanson de la Croisade Albigeoise [1] is een gedicht, geschreven in het Occitaans tussen 1208 en 1219. Het is het enige contemporaine verslag van de Albigenzer kruistocht, waarvan ik de aanvang al eerder besprak. Het oorspronkelijke manuscript is aanwezig in de Bibliotheque nationale de France en de publicatiegeschiedenis is weergegeven in de Franse Wikipedia.

Het oorspronkelijke werk kent geen titel en wordt slechts aangeduid als cansos-canso (hier het Engelse lemma).  Dit geeft aan, dat het een weergave van de gebeurtenissen is, in de traditie van de troubadours van de 12e eeuw. Een traditie, die begin 13e eeuw, na het overlijden van Aliénor d’Aquitaine in 1204 begon te verdwijnen [2]. In die zin is deze canso dan ook een zwanenzang van deze traditie.

Chronologie van de hertogen van Aquitaine

Chronologie van de hertogen van Aquitaine

Het samenvallen van de Albigenzer kruistocht met het machtsvacuüm, dat getrokken werd door het verdwijnen van de dynastie van de hertogen van Aquitaine en het uitsterven van de lijn van de Plantagenets in Engeland, zal niet helemaal toevallig geweest zijn. De macht in het zuidwesten van het huidige Frankrijk, was na het wegvallen van de hertogen van Aquitaine, divers, met kleinere hertogdommen en graafschappen, die gelieerd waren aan de koningen van Aragon en het is niet onwaarschijnlijk, dat de kruistocht dat machtsvacuüm opvulde (met de koning van Frankrijk en de Paus). Politieke opzet met dat doel – kolonisatie, het opvullen van het vacuüm dus – is deels speculatie, maar na de zeer politieke 12e eeuw, overlijdt Aliénor d’Aquitaine in 1204 en vrijwel direct daarna nemen de dramatische gebeurtenissen een aanvang. Het verwijderen en doden van de lokale adel om hen te vervangen door Frankische leenheren, laat zien dat bestrijden van ketters niet het enige doel was. Expansie van het paus-gesteunde Frankische rijk was waarschijnlijk primair. De politieke voorbereiding was al langer bezig, maar Innocentius III voert dan na 1204 de druk extra op (zie mijn vorige blog hierover) en als in 1208 de kruistocht daadwerkelijk begint nemen de troubadours hun rol als waarnemers op.

Journalist avant la lettre.

Het verdwijnen van de troubadours gaat gelijk op met de gewelddadige overname van het hertogdom van Aquitaine door het koninkrijk Frankrijk. In die zin is La Chanson de la Croisade Albigeoise meer dan een tijdsdocument, het is het ooggetuigenverslag van de cesuur.

Er bestaat ook een Nederlandse vertaling het cansos-canso. Het Studiecentrum Als Catars vzw heeft een aantal teksten vertaald – vertaler: Raymond Doms – en online gebracht onder andere La Chanson de la Croisade Albigeoise.

De vertaling volgt de Franse historicus Eugène Martin-Chabot, die het werk in drie delen publiceerde. Het derde deel van de Nederlandse vertaling is nog niet klaar maar er wordt wel aan gewerkt. Als het gepubliceerd is zal ook dat hier te vinden zijn, naar men verwacht zal dat begin 2017 zijn. Het totale manuscript bestaat uit 40 hoofdstukken en daarvan zijn er tot nu toe 25 gepubliceerd.

De toelichting van de vertaler kunt u hier vinden, eronder staan de pdf documenten.
U kunt ook de links hieronder gebruiken.

La Chanson de la Croisade Albigeoise : Deel 1, Deel 2, Deel 3.


[1] Met dank aan Mescaline, anoniem reaguurder bij Sargasso rond 2007. In mijn blog voor Sargasso Het geestelijk en tijdelijk zwaard (door de redactie getiteld als Het gewelddadige zwaard van de kerk) kwam in de reactiepanelen La Chanson de la Croisade Albigeoise ter sprake door iemand die zich Mescaline noemde.

[2] Een interessant boek in deze context over die minstreeltraditie van de 12e eeuw is : Aliénor d’Aquitaine et les troubadours. Gerard Lomenec’h. Editions Sud Ouest 1997, 189p.

Geef een reactie