Over de vraag: Wat is fascisme?

Vandaag werd ik gewezen op een recensie in de NRC van het boek van Robin te Slaa: Het fascisme hoort erbij (titel van het boek: Wat is fascisme? Oorsprong en ideologie).

Ik had al eerder van het boek gehoord via Sargasso in de recensie van Marcel Hulspas. Die Marcel Hulspas heeft het onderwerp vaker benaderd. Ik heb bij een vorig stuk van hem op hetzelfde onderwerp zelf ook gereageerd op wat hij schreef. Het komt dicht bij waar ik mee bezig ben.

Robin te Slaa heeft op zich een punt dat het fascisme een te bestuderen stroming is*. Wat me toch een beetje stoort in die moderne trend, is dat het fascisme wordt gescheiden van nazisme (ipv nazisme als een onderstroming van fascisme) en dat het fascisme gewoon weer mainstream gaat worden, het wordt salonfähig gemaakt. Het wordt een geaccepteerde stroming, een stroming met goede eigenschappen. Ik twijfel in hoge mate of we daarmee op de goede weg zijn, het lijkt meer of we in een val van propaganda trappen waarbij te Slaa bewust of onbewust een medewerker is van een antidemocratisch verschijnsel. Sinds Machteld Zee een PhD heeft, zijn wetenschappelijke uitkomsten in de context van politiek notoir onbetrouwbaar en is niet meer te bepalen wie nu wel of niet deel is van het propagandistisch circuit, gestuurde informatie. Als achter islamisering een plan zit, dan zit dat ook achter de groei van het nieuwe moderne fascisme. Er is geen toeval.

Er is niets goeds aan het autoritarisme, dat het merendeel van de bevolking dient te gehoorzamen aan een zeer klein deel (3%?) van de bevolking. Dat kan niet juist zijn. Fascisme is daarmee eigenlijk vies – ik heb even geen ander woord er voor –  en katholieken zijn vanwege hun intrinsieke autoritarisme, eigenlijk fascisten (dat hebben ze ook bewezen). Beiden vanwege de centrale rol die de autoriteit heeft en de gehoorzaamheid aan die autoriteit, die wordt geëist. De autonomie van het individu en de verantwoordelijkheid van het individu wordt afgewezen.

En los van bovenstaande denk ik dat fascisme nog veel verder terug gaat dan de 19e eeuw (de door te Slaa genoemde Le Bon en Sorel). De wortels van het fascisme liggen in het autoritarisme. En dan zie ik eerder een lijn van de Romeinen via het katholicisme naar de moderne tijd.

Autoritarisme is een beter woord dan fascisme omdat het een breder spectrum van soortgelijk leiderschap dekt en minder historisch beladen is.

Fascisme hoort er niet bij.
Zeker niet als we een democratie willen zijn.
Maar wie zijn we?


*) Merk op, dat ik reageer op de recensie in het NRC en niet op het boek van te Slaa dat ik niet gelezen heb. Het scheiden van nazisme en fascisme gebeurt wellicht niet direct door hem, maar het nazisme is in de ‘volksgedachten’ (sorry voor het begrip) in en in slecht. Als je dan fascisme als een stroming neerzet, die niet zo slecht is en niet per definitie racistisch (hetgeen op zich waar is) dan scheidt je de facto beiden wel degelijk. Het is gewoon het effect van relativering en bespreekbaar maken en daarbij het bijkomende volkse onbegrip en relativeringstekort. Details verdwijnen, wat blijft is de salonfähigkeit van het fascisme

Geef een reactie