De verklaringen rond Charlottesville

De Unite The Right demonstratie in Charlottesville (VA)  in de Verenigde Staten van Amerika, met het doel te protesteren tegen de verwijdering van standbeelden en monumenten van helden uit de burgeroorlog van de VS, liep op 11 en 12 augustus 2017 volledig uit de hand. Er vielen een dode (Heather Heyer) en achttien gewonden.

[edit 16 augustus 2017 / 14u55 : een aantal kleine correcties en links doorgevoerd]

De reacties van Trump

Donald Trump gaf in eerste instantie als commentaar (12 augustus):

We condemn in the strongest possible terms this egregious display of hatred, bigotry and violence on many sides, on many sides. It’s been going on for a long time in our country. Not Donald Trump, not Barack Obama. This has been going on for a long, long time. It has no place in America. What is vital now is a swift restoration of law and order and the protection of innocent lives. No citizen should ever fear for their safety and security in our society. And no child should ever be afraid to go outside and play or be with their parents and have a good time.

(Hier op youtube).

De kritiek in de media was niet mals en begon een voor Trump bedreigende storm te worden waardoor Pence alsnog reageeerde (13 augustus):

“We have no tolerance for hate and violence from white supremacists, neo-Nazis or the KKK,” the vice president said while in Cartagena, Colombia. “These dangerous fringe groups have no place in American public life and in the American debate and we condemn them in the strongest possible terms”.

Trump bleef echter kritiek krijgen omdat hijzelf de veroordeling niet over zijn lippen kon krijgen. Uiteindelijk, nadat de druk werd opgevoerd draaide hij en veroordeelde de neonazi’s uiteindelijk toch (14 augustus):

Racism is evil. And those who cause violence in its name are criminals and thugs, including KKK, Neo-Nazis, White Supremacists, and other hate groups are repugnant to everything we hold dear as Americans. Those who spread violence in the name of bigotry strike at the very core of America.

(hier op youtube)

Op 15 augustus draait hij dan weer om en stelt alle partijen gelijk:

Trump is een fascist, een white nationalist. En de neonazi’s bedanken hem voor de inspiratie en de steun.

De reacties van de kerk

Direct nadat bekend werd wat er in Charlottesville gebeurde kwamen de reacties van katholieke geestelijken. Maar de bisschoppenconferentie van de VS gaf in haar eerste statement van 12 augustus een verklaring die analoog was aan die van Trump:

[…]condemning the violence and hatred that have now led to one death and multiple injuries in Charlottesville, Virginia. […]The abhorrent acts of hatred on display in Charlottesville are an attack on the unity of our nation and therefore summon us all to fervent prayer and peaceful action. The bishops stand with all who are oppressed by evil ideology and entrust all who suffer to the prayers of St.Peter Claver as we approach his feast day. We also stand ready to work with all people of goodwill for an end to racial violence and for the building of peace in our communities.

Ook hier geen expliciete veroordeling van racisme en neonazi’s en ‘white supremacy’. Het bracht een tegenstroom op gang, die de druk op de kerkleiders opvoerde om explicieter te zijn (zie o.a. het draadje onder de tweet, die de verklaring publiceerde). Ene Jon Malesic wees ze op een pastorale brief uit 1979, aangaande de afwijzing van racisme, zijnde het kwaad: Racism is an evil which endures in our society and in our Church. En nadat enkele bisschoppen individueel racisme hadden veroordeeld (zie bv het prachtige statement van kardinaal Chaput), leidde de druk  er toe dat zondag de 13e een tweede verklaring door het bisschoppencollege werd uitgegeven:

“[…] We stand against the evil of racism, white supremacy and neo-nazism. […] Let us especially remember those who lost their lives.  Let us join their witness and stand against every form of oppression.”

Duidelijker kon het niet. Trump kwam een dag later met zijn tweede verklaring en gaf uiteindelijk de schuld aan de pers dat hij dat had moeten doen.

Doorwerking

In het licht van de kerkpolitiek van de laatste jaren, in het licht van het recente artikel in La Civiltà Cattolica over de ‘oecumene van de haat’ en niet het minst, het grote voorbeeld van Pius’ XII zijn kerstboodschap, is het interessant om te zien of de kerk echt kiest voor een veroordeling van geweld en nazisme en vooral de manier waarop dat zou gebeuren.

De eerste verklaringen van Trump en het bisschoppencollege waren analoog aan elkaar, hetgeen bij mij leidde tot de vergelijking met Pius’ XII zijn kerstboodschap uit 1942.

Toen de kwaadaardigheid van het nazisme niet meer te ontkennen viel, maar Pius XII dit, net als Trump nu, niet over zijn lippen kreeg:

It is a message which lights up with heavenly truth a world that is plunged in darkness by fatal errors. It infuses exuberant and trustful joy into mankind, torn by the anxiety of deep, bitter sorrow.

She does not intend to take sides for any of the particular forms in which the several peoples and States strive to solve the gigantic problems of domestic order or international collaboration, as long as these forms conform to the law of God.

[…]

It is only, then, by striving for an integral peace, a peace in both fields, that people will be freed from the cruel nightmare of war, and the material and psychological causes of further discord and disorder will be diminished in a desire for peace, and hence aims at attaining peace, that “tranquil living together in order” in which St. Thomas finds the essence of peace.

Two primary elements, then, regulate social life, a living together in order, and a living together in tranquillity.

Nog altijd wordt er gekeken naar de rol van Pius XII in WOII en zijn heiligverklaring is een onderwerp van discussie, maar in deze context is de analogie tussen de kerstboodschap van Pius XII en de eerste statements van Trump en de bisschoppen relevant.

De opmerkelijke overeenkomst, zeker in het licht van de constatering van Spadaro en Figueroa, is de weigering partij te kiezen. Een vorm van False equivalence is dat.

Het bisschoppencollege corrigeert zichzelf binnen een dag, vooral naar aanleiding van de reacties van het lagere geestelijk echelon, Trump wordt een dag later, onder druk van de publiciteit, gedwongen zich te corrigeren. Weer een dag daarna, op dinsdag 15 augustus, laat hij zijn masker definitief vallen, en claimt hij weer dat beide partijen  schuld hadden.

Conclusie

Uit bovenstaande concludeer ik, dat de kerken nog niet hun oude, vergane, filosofie van Thomas van Aquino, vrede eerst en voor alles, zoals gebruikt door Pius XII, vergeten zijn. Hoe kwaadaardig groepen ook zijn, vreedzaam samenleven waarbij het kwaad blijft bestaan, is wat wordt gezocht. Dat is de strekking van de kerstboodschap van Pius XII en van de eerste verklaringen van Trump en het bisschoppencollege.

Het is het bisschoppencollege, dat snel en overtuigend zijn correctie de wereld instuurt en het zijn de geestelijken op alle niveaus die dat bewerkstelligen. Ik concludeer in elk geval, dat het katholieke segment van de ‘oecumene van haat’, zich uit die oecumene terugtrekt.

Het is de verdienste van Spadaro en Figueroa (en dus waarschijnlijk van Franciscus I), die de moed tonen om te zeggen: nee, je moet partij kiezen tegen het kwaad, je moet interveniëren, voordat vrede mogelijk is.

Wellicht kun je zeggen: men heeft geleerd van de fouten van Pius XII.
Men heeft geleerd van de kerstboodschap uit 1942 : dit niet weer.
Partij kiezen moet.

De strijd tussen de conservatieven en de school van Franciscus I wordt uitgevochten op niveau.
Er is nog niets beslist maar deze slag is duidelijk voor Franciscus.

Een gedachte over “De verklaringen rond Charlottesville

  1. HansR Bericht auteur

    En voor de indruk van waar het nu echt om ging is de Vice embedded reportage goed :

Geef een reactie