De Laatste Pagina

Ik schreef aan het eind van het boek:

[…]

Het is de historische traditie van Europa.
[…]

Europa gaat bezwijken onder het gewicht van de grondwet.
Onder de belasting van God en de geschiedenis.
En vermoedelijk ook onder de dichtheid van de bevolking.

Toen ik klaar was en het boek had gepubliceerd, meende ik te weten wat ik had willen beschrijven: de invloed van de katholieke kerk in de geschiedenis van Europa. Maar de tien jaar erna leerden mij, dat ik in die beschrijving ook de beschrijving van de agrarische en industriële geschiedenis in Europa had verwerkt en dat de katholieke invloed op die geschiedenis ook niet verwaarloosbaar is.

In eerste instantie moeten we dan denken aan de kloosters die rond 700 de stabiliteit creëerden om het landbouwsysteem stabiel te houden en verder te ontwikkelen (ontginningen, veredeling) en in tweede instantie moeten we dan denken aan de onverbiddelijke steun, nee propaganda, van het katholieke voor de bevolkingsgroei. De analyse van de katholieke politiek toont, dat die politiek er een is van bevolkingsgroei en de ondersteuning van die groei met de productie van de voeding.

Dat lijkt prima, immers bevolkingsgroei zonder voldoende voedsel geeft ellende, hongersnoden, ziekte en dood. Maar de tweede helft van de twintigste eeuw heeft het bewustzijn gecreëerd, dat de oplossingen, die gevonden zijn in de agrarische technieken en de industriële revolutie, die de agrarische productie en haar sociale structuren ondersteunen, uiteindelijk destructief zijn.

Anders gezegd: de katholieke politiek, zoals die zich heeft gevormd in de afgelopen twintig eeuwen, is een steunpilaar en wellicht de bron [geweest] van alle krachten, die op dit moment worden gezien als bedreigend voor de mensheid en de wereld.

Als het hierbij gebleven was, had ik deze pagina niet geschreven maar er zijn twee boeken, die ik de afgelopen tien jaar heb gelezen, die het bovenstaande punt ondersteunen en meer dan dat, versterken. Die boeken stonden niet oorspronkelijk bij de links, die ik had verzameld en geven toch een zodanig andere draai aan Niet naar Santiago en weer terug, dat ik ze hier toch vermeld als aanvulling en verduidelijking (en ook bij de links heb toegevoegd).

1) Rob Hengeveld. 2012. Wildgroei. Zwerk Actueel, 426p.

Flaptekst:

Dit boek beschrijft het volledige proces van gebruik, verspilling en recycling van energie, materiële hulpbronnen en ruimte. Het gaat over de manier waarop waarop wij ons milieu vernietigen en hoeveel tijd er nog rest om daar iets tegen te doen. Uit zijn betoog spreken een diepe liefde voor onze planeet met alles wat daarop leeft en een groot respect voor wat de mens heeft bereikt.

2) Stephen D. Mumford. 1996. The Life And Death of NSSM 200, Center for Research on Population and Security Research Triangle Park, North Carolina. (Een samenvatting kan men hier lezen).

Flaptekst:

The Life And Death of NSSM 200 is a tour de force. It explains incisively, with extraordinary documentation, how the Vatican works, time after time, to torpedo its opposition in the realm of population policy… The book is the scholarly equivalent of investigative journalism at its best, and performs an invaluable service for us all.

James H. SCHEUER, US congressman, 1965 – 1994, New York