The Dictator Pope – Een recensie

Onlangs werd een boekje gepubliceerd over paus Franciscus I, getiteld : The Dictator Pope onder het pseudoniem Marcantonio Colonna.

Colonna (1535-1584) was een leenman van de kerkelijke staat, commandant voor de kerk in de slag bij Lepanto. De slag bij Lepanto is een beroemde slag – van vele slagen – in de strijd tussen de christelijke wereld en de Ottomaanse, islamitische wereld. Een symbolisch pseudoniem dus. Een pseudoniem dat staat voor de macht van de Kerk, haar wereldlijk bezit zoals dat vroeger bestond. Een naam die symbool staat voor de hang naar vroeger, de hang naar de macht van de kerk in de wereld, de hang naar haar macht over de seculiere wereld. Een pseudoniem dat staat voor de conservatieve kerk.

In het eerste deel van The Dictator Pope, wordt de St Gallen Maffia beschreven. Een groep kardinalen, die onder leiding van kardinaal Martini, de liberale lobby in de Roomse Kerk vertegenwoordigde en de tegenstroom van na het Tweede Vaticaans Concilie (paus Paulus VI en paus Johannes-Paulus II) wilden keren. In 2008 gaf Martini een interview waarin hij eenduidig de houding van de kerk aangaande anticonceptie bekritiseerde, met name naar aanleiding van Humanae Vitae, de fameuze encycliek van Paulus VI:

The controverted encyclical’s prohibition of contraception, the cardinal [red: Martini] said, has caused “serious damage,” and he blamed it for the abandonment of the practice of the faith by many Catholics since 1968.

Kort na het overlijden van Martini werd een laatste interview van hem gepubliceerd waarin hij nogmaals benadrukte dat de Kerk moest veranderen:

Only hours after his death in August 2012 Corriere della Sera published a last interview. Almost with his dying breath Martini maintained that the Church as an institution is “200 years out of date.” The cardinal said “The Church must recognize its mistakes and must take a radical path of change, starting with the Pope and the bishops.” This was to be particularly in the area of sexual teachings that, he implied, was the cause of the clerical sex-abuse crisis.

The Dictator Pope

The Dictator Pope

Een conservatieve houding van de kerk die ik al eerder heb beschreven in de context van haar reactie op bevolkingspolitiek, meer specifiek die van het Amerikaanse NSSM 200. En alles wijst dan terug naar de reactie van de Roomse Kerk op de Franse revolutie en het verlies van de Kerkelijke Staten zeventig jaar later. Met name de encycliek Quanta Cura (1864) en de bijbehorende Syllabus Errorum (1864) zijn hier relevant als remmende factoren.

Het gegeven overzicht lijkt juist, kort, kernachtig maar juist.

De St Gallen groep wordt door de auteur gepresenteerd als maffia. Die naam impliceert dat het een misdadige groep is die de Ware Kerk tegenwerkt. Een groep met mannen, die weliswaar kardinaal zijn geworden, maar die dat blijkbaar zijn geworden onder valse voorwendselen. Ketters, leugenachtig, bedriegend.

Het is deze groep, die voor en na het overlijden van Johannes-Paulus II duidelijk werkt aan een liberaler kerk, een moderner kerk. Het zijn de progressieven. Als dan toch Benedictus XVI wordt gekozen, zakt de groep terug in haar activiteit.

Maar het pausschap van Benedictus is turbulent en in 2013 abdiceert hij. Geen unicum, wel een zeldzaamheid. Colonna schrijft erover:

But Benedict’s pontificate was tumultuous, particularly in its last year, and with his surprise resignation, whether the group had a hand in it or not, they saw a last-ditch opportunity.

Dat is een opmerkelijke zin omdat Colonna de mogelijkheid open houdt, dat Benedictus is gedwongen af te treden – denk aan chantage, een seksschandaal rondom Benedictus of een financieel schandaal – waarbij de St Gallen Groep er de hand in zou hebben gehad. Het zou kunnen, een stuk verderop in het boek refereert Colonna wel aan de situatie rond Benedictus XVI, een complex aan problemen, die Vatileaks wordt genoemd, maar echt beschuldigen doet hij niet. Het blijft dus bij de officiële reden dat Benedictus’  gezondheid te wensen overliet.

Toch is het niet onmogelijk dat Benedictus is gedwongen en dat de groep St Gallen er mee te maken had, wellicht individuen uit die groep of uit de stroming. Hoe het ook zij, de St Gallen Maffia heractiveert zich, er komt een nieuw conclaaf en Franciscus I wordt tot paus gekozen, een paus die vanaf het allereerste begin functioneert als splijtzwam voor de conservatieve  factie. Het is het handelen van de groep St Gallen, die leidt tot de beschuldiging van campagnevoeren tijdens een conclaaf. Het verboden stemcampagne voeren tijdens een conclaaf volgens de kerkwet, een complex (kerk)juridisch punt.

Colonna gaat dan in detail in op de machtsstrijd, die volgt tussen liberalen en conservatieven. Een machtsstrijd, die over verschillende schijven loopt: juridisch (aangaande de kerkwet), ethisch, moreel en vooral ook persoonlijk. Hij laat geen mogelijkheid onbenut om de persoon Bergoglia te kleineren of als fout persoon af te schilderen. Hij maakt van hem een aanhanger van Peron (en daarmee een fascist).

The years after 1963 were a time when a wave of politicisation overtook the Jesuits, in Argentina as in the rest of the world, and the characteristic trend was to left-wing politics; Bergoglio’s link however was with right-wing Peronism.

Hij etaleert Bergoglio als een man, die zelf niet kan organiseren en opzettelijk de chaos creëert:

Regarding the papal finances, the same official says: “It was Ratzinger who was the pope of the turn-around, Francis has slipped into that furrow, but in a rather muddled way…. The council of nine cardinals, the so-called C9, appointed by him to carry out the reform plans, has held many meetings without coming to any significant decisions. And then there is the question of synodal government. The Synod of Bishops, Francis has said, is being re-conceived, on the model of the Second Vatican Council, but in practice nobody knows how”.

“I cannot carry out the reforms myself because I am very disorganised”. This is a euphemistic way of expressing the fact that Bergoglio’s penchant has always been for disruption rather than construction. His famous slogan for the faithful was, “Hagan lío” – create a mess.

De beschrijving van de worsteling van de progressieven in de Roomse Kerk en de strijd tegen de conservatieven gaat volledig ten onder in persoonlijke rancune tegen Bergoglio. Ik wil best aannemen dat hij geen aimabele persoonlijkheid is, maar als ik dit boekje lees denk ik even makkelijk: het zal wel meevallen, hij wordt gewoon genaaid door zijn tegenstanders.

Elke politicus op het hoogste niveau is wellicht een smeerlap, een eikel en een schoft (of deels) en dat geldt ook voor een paus (ja, een paus is een politicus), zelfs al zijn of worden die heilig verklaard. Dat geldt dus ook voor – bijvoorbeeld – Johannes-Paulus II of Benedictus XVI.

Als Colonna schrijft over Bergoglio als provinciaal bestuurder in Argentinië:

A common accusation against Father Bergoglio was to be that he was a divisive figure as Provincial. Given the state of the Province as he found it, with a party of highly political figures who had been dragging it to disaster, one might think that this was inevitable, or even a good thing; but the reports are that his methods were rather in the direction of exacting loyalty to himself and marginalising those who failed to toe the line.

krijg ik de indruk, dat Bergoglio een goed politicus was, die zijn tegenstanders marginaliseerde en bereikte wat hij wilde bereiken.

En dan denk ik: wat is het probleem?

Het probleem blijkt dan te zijn, dat de groep conservatieven merkt, dat ze wordt gemarginaliseerd, dat ze aan macht inboet. Wellicht zelfs dat Franciscus I succes heeft. En dat doet pijn. Zoveel pijn, dat er een machinatie in gang is gezet tegen Franciscus I, die zijn weerga niet kent. Ik heb hiervoor al een paar maal aan die machinatie gerefereerd in meer of minder sterke mate. The Dictator Pope is deel van die machinatie. De onwil om de consequenties van Het Tweede Vaticaans Concilie te aanvaarden en het besef, dat dit uiteindelijk wel gaat gebeuren, gedwongen door de tijd, door de wereld, veroorzaakt tweespalt in de Roomse Kerk, in het Vaticaan. Een tweespalt, die kan leiden tot een schisma, ik heb het al het moment van de cesuur genoemd.

Aan de andere kant is er een duidelijk gedocumenteerd verzet (b.v. de dubia en de vervolgacties daarvan [1]) tegen Franciscus I en het is ook duidelijk en gedocumenteerd, dat dat verzet repercussies heeft voor hen die dat steunen. Merk ook op, dat twee van de dubia kardinaals reeds zijn overleden (Cafarra en Meisner).

Het grote verwijt dat Franciscus I wordt nagedragen door Colonna, is het feit dat hij zich gedraagt als politicus en niet als geestelijk herder. Als het omgekeerd was geweest was het waarschijnlijk minder zwaar geweest (denk aan alle andere politicus-pausen sinds 300 nChr). Hem wordt met name kwalijk genomen, dat hij de act van geestelijk herder verwaarloost.

We should bear in mind that Jorge Bergoglio is a man brought up in a debased political culture, and trained in a religious order whose traditions of obedience and of political and social involvement were disrupted and distorted by the upheaval of the 1960s. This means that he was less formed in the long-rooted cultural disciplines that kept his predecessors up to certain standards. The Church has never been a stranger to clergy, even those of high character, who have let their religious vocation take too political a slant, and Bergoglio never showed the purity of dedication that would protect against such an error. Before his election, he did not distinguish himself by any of the spiritual or doctrinal writings or preachings for which many popes were known.

De vraag is of de Kerk terug zal keren tot haar conservatisme. En die vraag is zeer relevant vanwege de positie en inbreng van het Vaticaan in de wereldpolitiek, met name via de VN en de EU. De verbinding van het conservatisme van de Roomse Kerk, met de conservatieve evangelische kerken in de VS van Donald Trump en de conservatieve protestantse kerken (zoals de CU in Nederland) zou de conservatieve storm, die op dit moment door de wereld gaat versterken. Het sterke conservatisme zou extreem-rechts steunen, het zou de herchristianisering, zoals men in Oost-Europa wil, steunen.

Besluit

Ik weet niet of het nodig is, Franciscus als persoon te verdedigen en daarbij ken ik hem niet als persoon. Ik heb geen idee of hij werkelijk zo’n bijtend, onvriendelijk, schofferend persoon is als wordt beschreven. Het zal vast wel meevallen denk ik dan.

Als politicus is hij wel degelijk te verdedigen: hij representeert de liberale, progressieve Kerk waarvoor het alternatief de terugkeer naar de conservatieve kerk van voor het Tweede Vaticaans Concilie is. In de stroom van de tijd is dat naar mijn bescheiden mening onwenselijk en op termijn ook schadelijk. Schadelijk voor uiteindelijk de Kerk en de seculiere wereld.

The Dictator Pope is geschreven door een conservatieve pen, gedoopt in vitriool, door een vijand van Bergoglio, die een dreiging duidelijk maakt. Hij maakt ook duidelijk hoe het op dit moment functioneert in het Vaticaan. Er is veel gedocumenteerd, maar veel ook extreem scheef, oneerlijk, leugenachtig en manipulatief weergegeven. Als lezer is het dan lastig neutraal te lezen. Ik kies voor Bergoglio.

Het boekje is desondanks leesbaar en zeer informatief. Maar eveneens is het een vuig politieke geschrift. Niemand weet op dit moment wie het geschreven heeft, maar wellicht is het voor geïnteresseerden nuttig om de volgende blogs en twitteraccounts in de gaten te houden: The Deus Ex Machina Blog, From Rome, OnePeterFive, @holysmoke en @canonlawyered. Het zou ook zo maar kunnen, dat het gerelateerd is aan de onlangs gepubliceerde Verklaring van Parijs, in welk geval de conservatieve wereld rond Benedictus XVI er bij betrokken zou zijn. Dat zou het tot een simpele wraakoefening maken. Speculatie? Ja, maar het blijft uiteindelijk wel gewoon de Roomse Kerk.

Ik heb getwijfeld of ik er wel aandacht aan zou besteden, maar er zijn redenen waarom ik The Dicatator Pope toch aan zou willen raden:

  1. Het boekje geeft goed aan wat er op dit moment speelt in het Vaticaan tussen progressieven en conservatieven. Dat is een politiek spel dat zijn weerslag heeft op – of een spiegel is van – de seculiere politiek (zie ook mijn blog over de Verklaring van Parijs):
    1. De progressieven steunen de LGBT gemeenschap, de conservatieven willen er niets van weten;
    2. De progressieven staan achter het Vaticaan II in de liturgische hervorming, de conservatieven willen terug naar een pre-Vaticaan II situatie. Conservatieven staan met name voor pro-life / anti-abortus, in het algemeen tegen geboorteregeling.
    3. De progressieven willen meer inzet voor het milieu en het klimaat, de conservatieven negeren die problematiek liever;
    4. De progressieven steunen de menselijke omgang en opvang van de vluchtelingenproblematiek, de conservatieven wensen vluchtelingen te weigeren en dus de problemen elders in de wereld te leggen;
    5. De progressieven willen armoede bestrijden en financiële ongelijkheid verminderen, de conservatieven willen dat niet.
  1. Het geeft begrip van de interne werking van het Vaticaan (zeker nuttig voor wie nog wat verder ingaat op het onderwerp)
  2. De Roomse Kerk is een politiek instituut. Wat de conservatieven u ook willen doen geloven over rituelen, missen en sacramenten, met de positie van de Kerk in de VN en de EU is ze het enige religieuze instituut, dat zich als een staat kan bewegen in de globale politieke instituten van de wereld en op die wijze kan de Kerk invloed uitoefenen en groepen vertegenwoordigen. Het is nuttig te weten hoe dat functioneert en waar het voor staat.

En tot slot deel ik graag, hoe ik denk over het boekje en de titel. Het is een venijnig boekje, een weergave van een politieke strijd in de Roomse Kerk zoals we die eeuwen niet meer hebben gezien. Maar in dat venijn zit ook een openheid, die uiteindelijk wel eens zuiverend en verhelderend kan zijn. En uiteindelijk hoop ik werkelijk, dat het conservatieve ideaal, zoals dat getoond wordt in The Dictator Pope niet gerealiseerd zal worden.

Wat betreft de titel kan ik kort zijn: die is van een zodanig manipulatief sturend en onwaar gehalte dat de nazi’s er nog een puntje aan hadden kunnen zuigen. De klank van propaganda. En dat alleen al is genoeg voor een afwijzing.

De gegevens

Colonna, Marcantonio. The Dictator Pope. 2017, Kindle Edition.


[1] Zie voetnoot 9 bij het blog over de Verklaring van Parijs

Geef een reactie